دیابت چیست؟
دیابت بخاطر ترشح نشدن به اندازه ی هورمون انسولین و یا مقاومت سلول های بدن نسبت به فعالیت انسولین ایجاد میکند. افرادی که چنین مشکلی پیدا میکنند قند خونشان افزایش مییابد.
هورمون انسولین درسوخت وساز بدن اثر میگذارد و مانند کلیدی است که در سلول های بدن را باز میکند تا قند خون داخل سلول ها برود و برای کسب انرژی به مصرف برسد. انسولین با اثر به سلول های کبد باعث می شود این سلول ها با گرفتن قند ازخون و ذخیره آن به صورت گلیکوژن در سلول های ماهیچه ای به عنوان یک منبع سوخت انرژی را افزایش میدهد همچنین با اثر به بافت های چربی استفاده از چربی را به عنوان منبع سوخت متوقف میکند. در صورت نبود یا کمبود انسولین در خون بدن از چربی به عنوان منبع سوخت استفاده میکند.
حال که دانستیم انسولین چیست باید بدانیم که عدم ترشح به اندازه ی این هورمون در بدن و یا مقاومت سلول های بدن نسبت به فعالیت انسولین باعث ابتلا به دیابت میشود و افرادی که چنین مشکلی پیدا می کنند قند خونشان افزایش مییابد. بنابراین چنانچه میزان قندخون در فرد در هر روز بیش از 125 میلی گرم باشد فرد دچار دیابت شده است. اگر میزان قند خون ناشتا در فرد در هر روز بیش از 100 تا 125 میلیگرم باشد فرد در مرحله پیش دیابت قرار دارد و اگر میزان قند خون ناشتا در فرد در هر روز کمتر از 100 میلی گرم باشد فرد سالم است.
دیابت یکی از بیماری های قابل کنترلی است که امروزه بر اساس آخرین آمار فدراسیون جهانی دیابت حدود 537 میلیون نفر در دنیا و در ایران حدود 8 میلیون نفر به آن مبتلا هستند و از آنجایی که تعداد این افراد در دنیا روز به روز افزوده می شود، پیش بینی می شود تا سال 2040، به 640 میلیون نفر برسد، بنابراین کنترل قند خون و زندگی با دیابت برای افراد دیابتی و خانواده هایشان تبدیل به یک موضوع مهم شده است.
پایه های درمان دیابت:
متاسفانه در قدیم بیشتر افراد دیابتی و خانواده هایشان فکر میکردند که درمان دیابت با مصرف انسولین و دارو امکان پذیر است اما کنترل قند خون شش پایه دارد.کنترل قند خون به جز شرکت در کلاس های آموزشی، انجام فعالیت های ورزشی روزانه، تغذیه صحیح، کنترل روزانه قند خون، تزریق انسولین و مصرف دارو، نیازمند حمایت های روان شناختی مثل آگاهی و اصلاح افکار و باورهای اشتباه افراد دیابتی و خانواده هایشان درکنترل قند خون میباشد. زیرا این افکار و باورهای اشتباه باعث بروز مشکلاتی مثل کاهش اعتماد به نفس، پرخاشگری و مشکلات ارتباطی و باعث بیماری هایی مثل افسردگی، اضطراب و اختلال در درمان و کنترل بیماری های جسمی مانند دیابت میگردند.
دیابت ممکن هست برای خود ما و یا اطرافیان ما پیش بیاید بهتر است برای اینکه بدانیم چطور با این بیماری کنار بیایم و یا برای بهبود آن چه کاری کنیم در کنار حضور یک پزشک حاذق با یک روانشناس متخصص در این زمینه صحبت کنیم و بتوانیم از لحاظ روانی این بیماری را بپذیریم و به خود کمک کنیم.
دیابت به چند نوع تقسیم میشود؟
بیماری دیابت انواع مختلفی دارد که در هنگام تشخیص متمایز میشوند. بنابراین تعیین نوع دیابت وابسته به شرایطی است که بیماری از خود نشان میدهد. خیلی از بیماران به راحتی در یکی از دسته های مشخص دیابت جای نمیگیرند برای مثال فردی که دچار دیابت بارداری شده ممکن است بعد از پایان بارداری کماکان مبتلا به دیابت باقی میمانند و لذا دیابت آنها به نوع 2 تغییر پیدا میکند.
در اینجا ما دیابت رو به چهار دسته تقسیم بندی کردیم :
- دیابت نوع یک: افرادی که دیابت نوع 1 دارند در بدنشان انسولین یا ساخته نمی شود و یا به مقدار ناچیزی تولید می شود و برای جبران آن باید انسولین تزریق کنند. آنها اغلب لاغرند و معمولا در گروه سنی کودک، نوجوان و جوان جای میگیرند. حدود %10 دیابتی ها در این گروه قرار میگیرند.
- دیابت نوع دو: در بدن این نوع افراد دیابتی، انسولین به اندازه کافی وجود ندارد. برای جبران کمبود انسولین، فرد با آموزش، رعایت تغذیه ای صحیح و فعالیت بدنی و کاهش وزن و مصرف داروهای خوراکی و انسولین میتواند قند خون خود را کنترل کند. اغلب این دیابتی ها چاق و در سنین بالا هستند. حدود 90% دیابتی ها، دچار دیابت نوع 2 هستند.
- دیابت حاملگی: که حدود 3 تا 5 درصد خانوم های باردار، به خصوص در ماه های آخر بارداری، به دیابت مبتلا می شوند. خانم های باردار که آمادگی ابتلا به دیابت را دارند، بیشتر در معرض عوامل خطرزایی هستند که احتمال دیابت بارداری را در آنها افزایش میدهد. اگر چه بعد از زایمان و به دنیا آمدن نوزاد، دیابت از بین میرود اما احتمال بازگشت دیابت در بارداری بعدی هم وجود دارد.
- دیابت همراه با بیماری های دیگر: در این نوع دیابت، افرادی که به بیماری هایی مانند: تالاسمی، لوزالمعده، غدد درون ریز و … مبتلا می شوند ممکن است دچار این نوع دیابت شوند.
بنابراین بدانید دیابت بیماری است که تقریبا در تمام دنیا شیوع بالایی دارد و در کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه بیشتر گزارش می شود و به دلایل گوناگونی بروز میکند و صرفا به دلیل مصرف غذاها و خوراکی های قندی به وجود نمی آید. اگر به دیابت مبتلا شدید در مرحله اول برای درمان آن به پزشک مراجعه کنید و برای درمان جنبه روانی آن از یک روانشناس متخصص کمک بگیرید و درنهایت در کلاس هاس آموزش دیابت انجمن دیابت شرکت کنید تا اطلاعات کافی در مورد بیماری خود و روش های کنترل آن را کسب کنید.
منبع: کتاب افکار و باورهای اشتباه در کنترل قند خون نوشته شده توسط دکتر محمد قهرمانی خرم و دکتر سیدحمید حسینی توان چاپ انتشارات بهار سبز
