این مجموعه مشکلات و نیازهای رایج در حوزه ­ی روانشناسی را به زبانی ساده و خلاصه به همراه نکات کاربردی برای کلیه مردم عزیز کشورمان تالیف شده است.

این مجموعه برای شناخت و اصلاح افکار منفی و مزاحم در موضوع های مختلفی مثل بیماری ها، کاهش وزن، ترس از یادگیری زبان خارجی، تربیت فرزند، خود کشی، مسایل جنسی و… تالیف گردیده است.

این مجموعه شامل کتاب هایی است که راهنمای آموزش بیماری دیابت به آموزشگران دیابتی، آموزش مدیریت دیابت با ورزش به بیماران دیابتی و راهنمای روان درمانی به صورت جلسه به جلسه برای دانشجویان و دانش آموختگان رشته های روانشناسی و روان­پزشکی است.

 فکر کردن بیش از حد چیست؟

انسانها بطور متوسط در طول روز 8000-6000  فکر می­کنند. این افکار بصورت خود آیند به ذهن ما می آیند و اغلب آنها مزاحم و منفی هستند. اما اگر این افکار دوباره یا بیشتر به ذهن ما بیایند یا آنها را در ذهن خود مرور  نموده یا اینکه ساده ترین موقعیتها و رویداد ها را بارها در ذهن خود تجزیه و تحلیل کنیم  تا زمانی که تمام حس ما نسبت به آن از بین برود مغز ما دچار تفکر بیش از حد شده و استرس و اضطراب وجود ما را در بر می­گیرد.

کسانی که فکر بیش از حد دارند:

1)مدام لحظات خجالت آور را در ذهن خودتان مرو می­­کنید. هنگام قرارگرفتن در موقعیت های مختلف اجتماعی.

مثلا: پارسال در ارائه کنفرانس درس علوم تپق زدم، خیلی خجالت کشیدم دیگه نتونستم ادامه اشو توضیح بدم.

2)زمان زیادی را صرف نگرانی در خصوص چیزهایی می­کنید که کنترلی روی آنها ندارید. با روبرو شدن با اشخاص جدید، رفتن به مصاحبه کاری، جواب کنکور و… که کنترلی روی آنها نداریم.

دو هفته پیش می­خواستم برم مهمونی، آرایشم مثل همیشه خوب نشد، همه بهم می­گفتند چرا یه مدل دیگه ای شدی، و من چون خودم هم آرایشم رو دوست نداشتم هیچی ازون مهمونی نفهمیدم و همش ذهنم درگیر بود.

3) گفتگوهایی که با دیگران داشته­اید را در ذهن خود مرور می­کنید و درباره اینکه چه چیزهایی باید می­گفتید یا نمی­گفتید فکر می­کنید. احساس ناکافی بودن در هنگام صحبت با دیگران یا فکر اینکه دیگران بیشتر از من می­دانند یا اینکه من به خوبی نتوانستم منظورم را برسانم. مثلا: توی عروسی دخترخاله­ام، خاله ام بهم گفت پس تو کی شوهر می­کنی؟ دختر من زرنگتر از تو بود.

4) برای شما سخت است که بیخیال برخی چیزها شوید و مدام اشتباهات خود را مرور می­کنید. یکبار در یک جمع نتوانستید به خوبی صحبت کنید و یا در آزمونی نمره خوبی بگیرید و تا ابد فکر می­کنید که دیگر موفق نمی­شوید.

مثلا: یکبار خورشت قیمه درست کردم ولی لپه­اش خوب نپخته بود با اینکه من تمام تلاشمو کردم که این غذا خوب بشه. از اون به بعد دیگه دوست ندارم قیمه بپزم چون مورد انتقاد قرار می­گیرم.

5) گاهی اوقات متوجه آنچه در اطراف شما می­گذرد نمی­شوید چرا که در حال فکر کردن به چیزهایی هستید که اتفاق افتاده­اند یا در آینده ممکن است اتفاق بیافتد. از حضور در جمع دوستان لذت نمی­برید چون به فکر مهمونی هفته آینده هستید. مثلا: وسط درس خوندن یهو ذهنم پرید به مهمونی هفته بعد که لباس چه رنگی بپوشم.

6) زمان زیادی را صرف فکر کردن به این می­کنید که چه معنای پنهانی ممکن است پشت حرفهایی که دیگران زده ­اند باشد. اگر در یک جمع کسی در مورد مضررات چاقی صحبت کند چون شما کمی چاق هستید فکر می­کنید که منظور این فرد با شماست. مثلا: من در حال گرفتن رژیم چاقی هستم که اونروز دوستم توی جمع داشت از مضرات چاقی می­گفت و از ورزش کردن صحبت می­کرد و منم بخودم گرفتم.

فکر کردن بیش از حد ما را در چرخه درگیری ذهنی می­اندازد که موجب می­شود تا ما از خود ایرادجویی کنیم، ترس از نظر دیگران داشته باشیم، نگران و بی­قرار باشیم و به جزئیات ریز اهمیت زیادی بدهیم. اگر همیشه بیش از حد فکر می­کنید باید بدانید که هر فکری فکر بعدی را تولید می­کند. پس به مشکلات و مسائل برای آن راه حلی پیدا کنید.کسانی که زیاد فکر می کنند بیشتر در معرض ابتلا به اختلالات روان پزشکی هستند پس به جای فکر کردن بیش از حد و پیشگیری از ابتلا به این نوع اختلال ها باید ان را بپذیرند و جهت اصلاح و کنترل ان به روانشناسی متخصص مراجعه کنند. 

مهمترین عوارض تفکر بیش از حد عبارتند از:

ضعیف شدن حافظه

بیش از حد فکر کردن و تحلیل تجارب روزانه و تعاملات خود با دیگران سبب کاهش کارایی شما و ضعیف شدن حافظه و کاهش اعتماد به نفس شما خواهد شد و شما دچار خشم و افسردگی می شوید .

افسردگی

با بیش از اندازه فکر­کردن روی اتفاقات منفی ممکن است مضطرب شوید. ادامه یافتن این اضطراب سبب می­شود به افسردگی دچار گردید .

خستگی ذهنی و فیزیکی

اگر درباره یک مسئله بیش از حد فکر کنید، این کار شما سبب خسته­شدن ذهنتان و کاهش کارایی ذهن شما شده و موجب ایجاد سردرد در شما می­شود.

ترس از اقدام کردن

اگر درباره یک مسئله بیش از حد فکر کنید، از انجام دادن آن می­ترسید و دیگر دوست ندارید آن کار را انجام دهید و دائما در حال به تاخیر انداختن کارتان هستید و گاهی ممکن است آن کار را آنقدر به تاخیر اندازید تا از انجام آن پشیمان شوید.

از دست دادن اعتماد به نفس

در صورتی که بیش از اندازه بر روی اتفاقات منفی فکر کنید ، تمرکز روی این افکار سبب می شود اعتماد به نفس شما کم شود و نسبت به توانایی های خود شک کنید.

خوردن بیش از حد غذا

اگر بیش از حد فکر کنید، به جز عوارض روحی و روانی دچار چاقی نیز خواهید شد زیرا در چنین حالت هایی تمایل به خوردن غذا افزایش می یابد و شما نمی توانید بر زندگی خود کنترلی داشته باشید.

توصیه های مفید برای افرادی که دچار این بیماری هستند

  • انجام ورزش و فعالیت­ های بدنی مانند پیاده روی در حدی که خستگی ایجاد نکند و بانشاط شوید.

چگونه جلوی فکر زیاد را بگیریم؟

  • جلوی افکار خود­آیند و مزاحم خود را نگیرید و اجازه دهید که این افکار وارد ذهنتان شود.
  • بجای اینکه از صبح تا شب به افکار خودآیند منفی تان مرتب فکر کنید آنها را در گوشی همراه یا دفترچه یادداشت خود بنویسید و فکر­کردن به آنها را به ساعت10 شب قبل از خواب موکول کنید.
  • یادتان باشد که همانطور که از نام این افکار پیداست این افکار خودآیند و مزاحم هستند بنابراین اگر دوباره این افکار به ذهن شما آمد می­توانید از روش توقف فکر استفاده کنید بطوریکه به خود بگویید” بَسه دیگه” نوشتمِت و ساعت 10 شب بهت فکر می­کنم”.
  • ساعت 10 شب که شد فکرهایی را که یادداشت کرده اید را به ترتیب اهمیت با روش زیر تحلیل کنید.

الف) از خود بپرسید که آیا فکری که مدام به ذهن من می­آید و حالم را بد میکند درست است؟ چه شواهدی مبنی بر درست بودن آن وجود دارد؟

ب)  آیا این طرز فکر حالم را خوب می­کند یابد؟

ج) اگر کسی دیگر در این موقعیت  جای من بود چه می­کرد؟

د) حالا که این فکر به ذهنم رسیده چکاری می­توانم انجام دهم؟

  • افکار منفی و مزاحم خود را با افکار مثبت و سازنده جایگزین کنید
  • سعی کنید این تمرینات را به مدت چند هفته مدام انجام دهید تا به تدریج آثار آن را در کنترل افکار مزاحم ببنید.

دیدید که فکر و خیال بیش از حد، تا چه مقدار می­تواند برای ما مضر و مشکل ساز باشد. پس برای جلوگیری از این مشکلات که باعث خستگی و افسردگی، اختلال در خوردن و خوابیدن، ضعیف شدن حافظه، عدم اعتماد بنفس می­شود این مقاله می­توانید برای شما بسیار مفید باشد.

منبع کتاب: من استرس دارم اما آنرا کنترل می­ کنم از سری کتاب­ های خودیاری نوشته دکتر محمد قهرمانی­ خرم و مریم باباخانی از انتشارات بهار­سبز می ­باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *