برای کاهش استرس ابتدا باید بپذیریم که ما تحت استرس مخرب هستیم و عملکرد شخصی، تحصیلی، شغلی، خانوادگی و اجتماعی ما کاهش پیدا کرده است. بنابراین برای مدیریت استرس خود بهتره موارد زیر رو رعایت کنیم
1- خواب و استراحت: در شبانه روز خواب و استراحت کافی داشته باشید، زیرا کمبود خواب یا خواب نامناسب تعادل حیاتی ما را بر هم میزند و باعث استرس میشود.
- دو ساعت قبل از خواب، هیچ چیز به ویژه نوشیدنی ها و مواد کافئین دار مثل چای، قهوه، نوشابه، کاکائو و… نخورید.
- فقط برای خوابیدن به رختخواب بروید و فقط برای دراز کشیدن، مدت طولانی در رختخواب نمانید، (حتی برای مطالعه و تماشای تلویزیون) زیرا رختخواب قدرتش را بعنوان محرکی برای خواب، از دست میدهد.
- مدت خواب در بیشتر انسانها بین 7 تا 8 ساعت در شب است.
- بهتر است در طول روز نخوابید و فقط بعد از ظهر 15 تا 20 دقیقه چرت بزنید یا استراحت کنید.
به موقع بخوابید (بهتر است بزرگسالان قبل از ساعت 11 شب و کودکان قبل از ساعت 9:30 بخوابند.) تا صبحها به موقع و با انرژی از خواب بیدار شوید. در این صورت، به دلیل دیر بیدار شدن دچار استرس تأخیر در انجام دادن کارها و قول و قرارهایتان نخواهید شد.
2- تفریح کردن را در برنامه ی روزانه و هفتگی خود قرار دهید و باور غلط « تفریح و استراحت کردن اتلاف وقت است» را کنار بگذارید، زیرا استرس زیاد و مداوم در کار و زندگی به سلامت جسمی و ذهنی و خانوادهی شما آسیب میرساند.
3- پوشش: لباسهای راحت با جنس الیاف طبیعی و رنگ روشن که به شما آرامش میدهد استفاده کنید، زیرا لباسهای تنگ و الیاف مصنوعی یا پلاستیکی باعث میشود که بدن شما از حالت تنیدگی و جمع شدن خارج نشود، بیشتر عرق کنید و عرق روی تنتان بماند.
4- بهداشت فردی: دوش گرفتن شما را آرام میکند. حفظ آراستگی و نظافت بدن را فراموش نکنید، زیرا به انسان آرامش میدهد.
5-به موسیقی های آرامبخش گوش کنید یا نواختن موسیقی را یاد بگیرید تا اثر معجزه آسای موسیقی در کاهش استرس را ببینید.
6- توکل: از خداوند بخواهید که در غلبه بر استرس و مشکلاتتان به شما کمک کند، زیرا یاد خدا و توکل به او در مشکلات باعث آرامش شما میشود. (اعتقاد به اینکه خیر و مصلحتی در همه ی مشکلات و سختی ها است، باعث میشود که شما با توکل و اعتماد به خدا در برخورد با مشکلات، احساس آرامش، صبر و قدرت درونی بیشتری برای غلبه بر آنها پیدا کنید.)
7-تلقین مثبت: از تلقین مثبت استفاده و از سرزنش، برچسب زدن و خودگویی منفی پرهیز کنید و به جای آن به خودتان بگویید: من میتوانم بر استرسم غلبه کنم؛
8- تنفس: سعی کنید که آرام نفس بکشید. اینطور که با سه شماره از راه بینی آرام نفس بکشید. سپس نفس خود را نگه دارید و با سه شماره آن را بیرون بدهید، زیرا لازم است که انسان در حالت معمول در یک دقیقه بین 10 تا 12 بار نفس بکشد. وقتی که ما استرس داریم، این تعداد ممکن است به 2 برابر افزایش پیدا کند، پس بهتر است در مواقع استرسزا به طوری که گفته شد آرام نفس بکشید.
9- نوشیدن: نوشیدن آب به کاهش استرس کمک میکند.
10-ماساژ بدن: وقتی که استرس داریم در عضلات خود احساس سفتی ، گرفتگی و خستگی میکنیم و ماساژ عضلات باعث شل شدن آنها و رفع تنش میشود. در ضمن، ماساژ گرفتن میتواند سبب کاهش مقدار هورمون استرس (کورتیزول ) و افزایش سطح انتقال دهنده¬های عصبی( سروتونین و دوپامین) که حس خوبی در شما ایجاد میکنند، شود.
11-ورزش روزانه برای کاهش استرس بسیار مفید است. زیرا ورزش به مقابله با استرس کمک میکند و باعث میشود که مغز هوشیاری خود را تقویت کند. علاوه بر این، ورزش باعث افزایش هورمون اندروفین میشود و به شما احساس شادی و آرامش میدهد؛ پس سعی کنید هر روز پیادهروی منظم روزانه داشته باشید یا در ورزشهای سبک جمعی شرکت کنید و دست کم هفتهای یک بار به استخر بروید و شنا کنید تا علاوه بر کسب آرامش، بتوانید وزنتان را در حد طبیعی و ایدهآل نگه دارید .
12-ما نمیتوانیم همه ی عوامل بیرونی استرس را در زندگیمان کنترل کنیم، اما میتوانیم دیدگاه و واکنشمان را نسبت به آنها تغییر دهیم. همچنین ما میتوانیم سایر عواملی را که در به وجود آمدن مشکل موثرند در نظر بگیریم و آنها را فقط به خودمان نسبت ندهیم. چنانچه نمیتوانیم آنها را تغییر دهیم، سعی کنیم شرایط موجود را بپذیریم.
13-ما میتوانیم با استفاده از روش ABC با افکار و باورهایی که باعث استرس میشوند، مقابله کنیم:
A: قبل از اینکه نگران شوم چه اتفاقی افتاد؟ ( مانند اختلاف با همسر)
B: آن اتفاق را چگونه تفسیر کردم که باعث شد نگران و دچار دلشوره شوم؟
«نکند که این اختلاف به جدایی ما منجر شود!»
C: پس از اینکه به آن اتفاق فکر کردم چه احساسی داشتم و چه کاری انجام دادم؟
« نگران و ناراحت شدم و خود را بابت برخوردی که با همسرم کرده بودم سرزنش کردم.»
D: آزمودن درستی باورها و افکاری که سبب استرس میشود:
درستی باورها و افکاری را که باعث خشمگین شدنتان میشوند شناسایی و از ذهن خود پاک کنید.
«من دچار این باور غیرمنطقی شدم که همه چیز در زندگی باید مطابق میل من باشد و نمیخواستم قبول کنم که اختلاف نظر در زندگی زناشویی امری طبیعی است. من عجولانه قضاوت کردم، زیرا وقتی که از همسرم پرسیدم که آیا میخواهد به خاطر این اختلاف نظر از من جدا شود، او با تعجب به من گفت: نه!»
تصور کنید که اگر کسی در این موقعیت به جای شما بود، چه میکرد؟ (اگر کسی دیگر در این موقعیت بود، میگفت: « اختلاف نظر بین زوجها امری طبیعی است، پس بهتر است با کمک گرفتن از متخصص آن را حل کنم.»
بدترین حالت ممکن را در نظر بگیرید و برای حل کردنش راهکارهایی را بیابید.
«حالا که با همسرم اختلاف نظر دارم، به جای سرزنش کردن خودم، بهتر است که برای حل مشکل از متخصص کمک بگیرم.»
E: باورها و افکاری را که باعث استرس میشوند با افکار درست و منطقی جایگزین کنید.
«اختلاف نظر من با همسرم در زندگی اجتنابناپذیر است؛ پس بهتر است که به جای قضاوت عجولانه و سرزنش کردن خودم، برای حل کردنش از یک متخصص کمک بگیرم.»
14-سعی کنید کارهایتان را به صورت فشرده، سریع و پشت سر هم انجام ندهید و زمانی که کارهای زیادی برای انجام دادن دارید از همکاران، اعضای خانواده، دوستان و افراد متخصص کمک بگیرید و زیاد به خود فشار نیاورید.
15-از انجام دادن همزمان چند کار پرهیز کنید و سعی کنید در بین آنها زمانی برای استراحت و تجدید قوا در نظر بگیرید.
16-در صورتی که توانایی یا وقت کافی یا علاقه ی انجام کاری را ندارید، به دیگران محترمانه نه بگویید.
چگونه به دیگران محترمانه نه بگوییم؟
برای اینکه طرف مقابل نه گفتن شما را بپذیرد، سعی کنید که جمله تان را به صورت مثبت شروع کنید. سپس دلیل نه گفتن خود را بگویید و در آخر برای حفظ رابطه و نشانه دادن علاقهی خود به ایشان و ادامه رابطه با او، یک پیشنهاد دهید.
« من از اینکه به تو کمک کنم خیلی خوشحال میشوم، اما چون از قبل با کسی قرار گذاشتهام، متأسفانه نمیتوانم به شما کمک کنم. اگر موافق باشید، ملاقات را به چند روز دیگر یا آخر هفته موکول کنیم.»
« من از اینکه مهمانتان شوم و به خانهی شما بیایم خیلی خوشحال میشوم و ممنوم از اینکه من را دعوت کردهاید، اما به دلیل اینکه کاری ضروری برایم پیش آمده است، متأسفانه نمیتوانم بیایم. اگر موافق باشید، در زمان دیگری به خانه ی شما میآیم
17-هر روز به خود یادآوری کنید که زندگی یک فرایند طولانی است و لزومی ندارد که همه ی برنامه ها در زمان تعیین شده یا یک روز خاص به پایان برسد.
18-اگر سرتان بسیار شلوغ است، یک پیغامگیر به تلفن خود وصل کنید یا ساعت زنگداری تهیه کنید تا به شما زمان کارهایتان را یادآوری کند یا از قسمت یاد آوری کنندهی گوشی تلفن همراهتان استفاده کنید.
19-کمالگرایی را کنار بگذارید و سعی نکنید در همه ی کارها و همهچیز بهترین باشید، زیرا شما در انجام دادن کارها بهترین نیستید و دیگران نیز میتوانند مثل شما کارها را خوب انجام دهند؛ پس از همکاران، اعضای خانواده، دوستان و افراد متخصص کمک بگیرید.
20-بهانه گیری و به تعویق انداختن کارها را ترک کنید، زیرا زمان مناسبی که انتظارش را میکشید هیچوقت فرا نخواهد رسید؛ پس کارها را به تدریج انجام دهید.
21-از شکست نترسید و به آن به صورت یک تجربه و پلی برای رسیدن به موفقیت و خواستههایتان نگاه کنید. گاهی هنگام بازی کردن نیز برای چند بار هم که شده به نیت باختن بازی کنید!
22-سعی کنید از تجملات در زندگی و برگزاری مراسم مختلف پرهیز کنید، زیرا باعث میشود که دچار استرس شوید.
23-آرامسازی عضلانی و ذهنی را یاد بگیرید که در کاهش استرس بسیار مفید هستند. با روش آرام سازی تنفسی میتوانیم به کم شدن تپش قلبمان کمک کنیم.
به مدت 2 دقیقه به ترتیب زیر، آرام وعمیق نفس بکشید:
- سعی کنید که تمام نفس خود را از ریههایتان بیرون بدهید و چشمان خود را به آرامی ببندید.
- با شمردن 3 شماره (یــــک، دووو، ســــــه ) به آرامی از راه بینی نفس بکشید.
- نفس خود را نگه دارید.
- با شمردن 3 شماره (ســــه، دووو، یـــــک) نفس خود را به آرامی خارج کنید.
- با هر تنفس توجهتان را بر هر سه بخش آن، یعنی دم، نگه داشتن نفس و بازدم متمرکز کنید.
- بعد از چند بار تنفس، این جمله را با خود تکرار کنید: «من میخواهم با تمام وجودم به آرامشی بسیار عمیق برسم.»
نکته: حداقل 12 هفته طول میکشد تا شما بتوانید استرس خود را کنترل کنید؛ پس صبور باشید. انتظار نداشته باشید که با چند روز یا چند هفته اجرای روشهای مدیریت استرس، انسان دیگری شوید و بتوانید به راحتی تنشهای خود را کنترل کنید.
نکته: توجه داشته باشید که تحت هیچ شرایطی بدون تشخیص و نظر روانپزشک، داروهای مسکن و آرامبخش مصرف نکنید.
افرادی هستند که با کوچکترین محرک دچار استرسهای شدید میشوند و به دنبال آن ممکن است بعد از وجود استرس مشکلات و بیماریهایی در آنها بوجود آید. پس بهتر است قبل از قرار گرفتن در موقعیتهای استرسزا با بکار بردن تکنیک های آرامسازی، خواب و خوراک مناسب، برنامهریزی منظم و دقیق، تلقین مثبت و تفریح بجا قدرت کنترل خود را در برابر استرس بالا ببریم.


































