این مجموعه مشکلات و نیازهای رایج در حوزه ­ی روانشناسی را به زبانی ساده و خلاصه به همراه نکات کاربردی برای کلیه مردم عزیز کشورمان تالیف شده است.

این مجموعه برای شناخت و اصلاح افکار منفی و مزاحم در موضوع های مختلفی مثل بیماری ها، کاهش وزن، ترس از یادگیری زبان خارجی، تربیت فرزند، خود کشی، مسایل جنسی و… تالیف گردیده است.

این مجموعه شامل کتاب هایی است که راهنمای آموزش بیماری دیابت به آموزشگران دیابتی، آموزش مدیریت دیابت با ورزش به بیماران دیابتی و راهنمای روان درمانی به صورت جلسه به جلسه برای دانشجویان و دانش آموختگان رشته های روانشناسی و روان­پزشکی است.

 دشمن استرس چیست؟ برای کاهش استرس مان چه بکنیم؟

 برای کاهش استرس ابتدا باید بپذیریم که ما تحت استرس مخرب هستیم و عملکرد شخصی، تحصیلی، شغلی، خانوادگی و اجتماعی ما کاهش پیدا کرده  است. بنابراین برای مدیریت استرس خود بهتره موارد زیر رو رعایت کنیم

1- خواب و استراحت: در شبانه­ روز خواب و استراحت کافی داشته باشید، زیرا کمبود خواب یا خواب نامناسب تعادل حیاتی ما را بر هم می­زند و باعث استرس می­شود.

  • دو ساعت قبل از خواب، هیچ ­چیز به ویژه نوشیدنی­ ها و مواد کافئین­ دار مثل چای، قهوه، نوشابه، کاکائو و… نخورید.
  • فقط برای خوابیدن به رختخواب بروید و فقط برای دراز کشیدن، مدت طولانی در رختخواب نمانید، (حتی برای مطالعه و تماشای تلویزیون) زیرا رختخواب قدرتش را بعنوان محرکی برای خواب، از دست می­دهد.
  • مدت خواب در بیشتر انسان­ها بین 7 تا 8 ساعت در شب است.
  • بهتر است در طول روز نخوابید و فقط بعد از ظهر 15 تا 20 دقیقه چرت بزنید یا استراحت کنید.

به موقع بخوابید (بهتر است بزرگسالان قبل از ساعت 11 شب و کودکان قبل از ساعت 9:30 بخوابند.) تا صبح­ها به موقع و با انرژی از خواب بیدار شوید. در این صورت، به دلیل دیر بیدار شدن دچار استرس تأخیر در انجام دادن کارها و قول و قرارهایتان نخواهید شد.

2- تفریح کردن را در برنامه­ ی روزانه و هفتگی خود قرار دهید و باور غلط « تفریح و استراحت کردن اتلاف وقت است» را کنار بگذارید، زیرا استرس زیاد و مداوم در کار و زندگی به سلامت جسمی و ذهنی و خانواده­ی شما آسیب می­رساند.

3- پوشش: لباس­های راحت با جنس الیاف طبیعی و رنگ روشن که به شما آرامش می­دهد استفاده کنید، زیرا لباس­های تنگ و الیاف مصنوعی یا پلاستیکی باعث می­شود که بدن شما از حالت تنیدگی و جمع شدن خارج نشود، بیشتر عرق کنید و عرق روی تنتان بماند.

4- بهداشت فردی: دوش گرفتن شما را آرام می­کند. حفظ آراستگی و نظافت بدن را فراموش نکنید، زیرا به انسان آرامش می­دهد.

5-به موسیقی­ های آرامبخش گوش کنید یا نواختن موسیقی را یاد بگیرید تا اثر معجزه ­آسای موسیقی در کاهش استرس را ببینید.

6- توکل: از خداوند بخواهید که در غلبه بر استرس و مشکلاتتان به شما کمک کند، زیرا یاد خدا و توکل به او در مشکلات باعث آرامش شما می­شود. (اعتقاد به اینکه خیر و مصلحتی در همه­ ی مشکلات و سختی ­ها است، باعث می­شود که شما با توکل و اعتماد به خدا در برخورد با مشکلات، احساس آرامش، صبر و قدرت درونی بیشتری برای غلبه بر آن­ها پیدا کنید.)

7-تلقین مثبت: از تلقین مثبت استفاده و از سرزنش، برچسب زدن و خودگویی منفی پرهیز کنید و به جای آن به خودتان بگویید: من می­توانم بر استرسم غلبه کنم؛

8- تنفس: سعی کنید که آرام نفس بکشید. این­طور که با سه شماره از راه بینی آرام نفس بکشید. سپس نفس خود را نگه دارید و با سه شماره آن را بیرون بدهید، زیرا لازم است که انسان در حالت معمول در یک دقیقه بین 10 تا 12 بار نفس بکشد. وقتی که ما استرس داریم، این تعداد ممکن است به 2 برابر افزایش پیدا کند، پس بهتر است در مواقع استرس­زا به طوری که گفته شد آرام نفس بکشید.

9- نوشیدن: نوشیدن آب به کاهش استرس کمک می­کند.

10-ماساژ بدن: وقتی که استرس داریم در عضلات خود احساس سفتی ، گرفتگی و خستگی می­کنیم و ماساژ عضلات باعث شل شدن آنها و رفع تنش می­شود. در ضمن، ماساژ گرفتن می­تواند سبب کاهش مقدار هورمون استرس (کورتیزول ) و افزایش سطح انتقال دهنده¬های عصبی( سروتونین و دوپامین) که حس خوبی در شما ایجاد می­کنند، شود.

11-ورزش روزانه برای کاهش استرس بسیار مفید است. زیرا ورزش به مقابله با استرس کمک می­کند و باعث می­شود که مغز هوشیاری خود را تقویت کند. علاوه بر این، ورزش باعث افزایش هورمون اندروفین می­شود و به شما احساس شادی و آرامش می­دهد؛ پس سعی کنید هر روز پیاده­روی منظم روزانه داشته باشید یا در ورزش­های سبک جمعی شرکت کنید و دست کم هفته­ای یک بار به استخر بروید و شنا کنید تا علاوه بر کسب آرامش، بتوانید وزنتان را در حد طبیعی و ایده­آل نگه دارید .

12-ما نمی­توانیم همه ­ی عوامل بیرونی استرس را در زندگیمان کنترل کنیم، اما می­توانیم دیدگاه­ و واکنشمان را نسبت به آن­ها تغییر دهیم. همچنین ما می­توانیم سایر عواملی را که در به وجود آمدن مشکل موثرند در نظر بگیریم و آن­ها را فقط به خودمان نسبت ندهیم. چنانچه نمی­توانیم آن­ها را تغییر دهیم، سعی کنیم شرایط موجود را بپذیریم.

13-ما می­توانیم با استفاده از روش ABC با افکار و باورهایی که باعث استرس می­شوند، مقابله کنیم:

A: قبل از اینکه نگران شوم چه اتفاقی افتاد؟ ( مانند اختلاف با همسر)

B: آن اتفاق را چگونه تفسیر کردم که باعث شد نگران و دچار دلشوره شوم؟
«
نکند که این اختلاف به جدایی ما منجر شود!»

C: پس از اینکه به آن اتفاق فکر کردم چه احساسی داشتم و چه کاری انجام دادم؟

« نگران و ناراحت شدم و خود را بابت برخوردی که با همسرم کرده بودم سرزنش کردم.»

D: آزمودن درستی باورها و افکاری که سبب استرس می­شود:

درستی باورها و افکاری را که باعث خشمگین شدنتان می­شوند شناسایی و از ذهن خود پاک کنید.

«من دچار این باور غیرمنطقی شدم که همه ­چیز در زندگی باید مطابق میل من باشد و نمی­خواستم قبول کنم که اختلاف نظر در زندگی زناشویی امری طبیعی است. من عجولانه قضاوت کردم، زیرا وقتی که از همسرم پرسیدم که آیا  می­خواهد به خاطر این اختلاف نظر از من جدا شود، او با تعجب به من گفت: نه!»

تصور کنید که اگر کسی در این موقعیت به جای شما بود، چه می­کرد؟ (اگر کسی دیگر در این موقعیت بود، می­گفت: « اختلاف نظر بین زوج­ها امری طبیعی است، پس بهتر است با کمک گرفتن از متخصص آن را حل کنم.»

بدترین حالت ممکن را در نظر بگیرید و برای حل کردنش راه­کارهایی را بیابید.

«حالا که با همسرم اختلاف نظر دارم، به جای سرزنش کردن خودم، بهتر است که برای حل مشکل از متخصص کمک بگیرم.»

E: باورها و افکاری را که باعث استرس می­شوند با افکار درست و منطقی جایگزین کنید.

«اختلاف نظر من با همسرم در زندگی اجتناب­ناپذیر است؛ پس بهتر است که به جای قضاوت عجولانه و سرزنش کردن خودم، برای حل کردنش از یک متخصص کمک بگیرم.»

14-سعی کنید کارهایتان را به صورت فشرده، سریع و پشت سر هم انجام ندهید و زمانی که کارهای زیادی برای انجام دادن دارید از همکاران، اعضای خانواده، دوستان و افراد متخصص کمک بگیرید و زیاد به خود فشار نیاورید.

15-از انجام دادن هم­زمان چند کار پرهیز کنید و سعی کنید در بین آن­ها زمانی برای استراحت و تجدید قوا در نظر بگیرید.

16-در صورتی که توانایی یا وقت کافی یا علاقه ­ی انجام کاری را ندارید، به دیگران محترمانه نه بگویید.

چگونه به دیگران محترمانه نه بگوییم؟

برای اینکه طرف مقابل نه گفتن شما را بپذیرد، سعی کنید که جمله ­­تان را به صورت مثبت شروع کنید. سپس دلیل نه گفتن خود را بگویید و در آخر برای حفظ رابطه و نشانه دادن علاقه­ی خود به ایشان و ادامه رابطه با او، یک پیشنهاد دهید.

« من از اینکه به تو کمک کنم خیلی خوشحال می­شوم، اما چون از قبل با کسی قرار گذاشته­ام، متأسفانه نمی­توانم به شما کمک کنم. اگر موافق باشید، ملاقات را به چند روز دیگر یا آخر هفته موکول کنیم.»

« من از اینکه مهمانتان شوم و به خانه­ی شما بیایم خیلی خوشحال می­شوم و ممنوم از اینکه من را دعوت کرده­اید، اما به دلیل اینکه کاری ضروری برایم پیش آمده است، متأسفانه نمی­توانم بیایم. اگر موافق باشید، در زمان دیگری به خانه­ ی شما می­آیم

17-هر روز به خود یادآوری کنید که زندگی یک فرایند طولانی است و لزومی ندارد که همه­ ی برنامه­ ها در زمان تعیین شده یا یک روز خاص به پایان برسد.

18-اگر سرتان بسیار شلوغ است، یک پیغام­گیر به تلفن خود وصل کنید یا ساعت زنگ­داری تهیه کنید تا به شما زمان کارهایتان را یادآوری کند یا از قسمت یاد آوری کننده­ی گوشی تلفن همراه­تان استفاده کنید.

19-کمال­گرایی را کنار بگذارید و سعی نکنید در همه ی کارها و همه­چیز بهترین باشید، زیرا شما در انجام دادن کارها بهترین نیستید و دیگران نیز می­توانند مثل شما کارها را خوب انجام دهند؛ پس از همکاران، اعضای خانواده، دوستان و افراد متخصص کمک بگیرید.

20-بهانه­ گیری و به تعویق انداختن کارها را ترک کنید، زیرا زمان مناسبی که انتظارش را می­کشید هیچ­وقت فرا نخواهد رسید؛ پس کارها را به تدریج انجام دهید.

21-از شکست نترسید و به آن به صورت یک تجربه و پلی برای رسیدن به موفقیت و خواسته­هایتان نگاه کنید. گاهی هنگام بازی کردن نیز برای چند بار هم که شده به نیت باختن بازی کنید!

22-سعی کنید از تجملات در زندگی و برگزاری مراسم مختلف پرهیز کنید، زیرا باعث می­شود که دچار استرس شوید.

23-آرامسازی عضلانی و ذهنی را یاد بگیرید که در کاهش استرس بسیار مفید هستند. با روش آرام سازی تنفسی می­توانیم به کم شدن تپش قلبمان کمک کنیم.

به مدت 2 دقیقه به ترتیب زیر، آرام وعمیق نفس بکشید:

  • سعی کنید که تمام نفس خود را از ریه­ها­یتان بیرون بدهید و چشمان خود را به آرامی ببندید.
  • با شمردن 3 شماره (یــــک، دووو، ســــــه ) به آرامی از راه بینی نفس بکشید.
  • نفس خود را نگه دارید.
  • با شمردن 3 شماره (ســــه، دووو، یـــــک) نفس خود را به آرامی خارج کنید.
  • با هر تنفس توجه­تان را بر هر سه بخش آن، یعنی دم، نگه داشتن نفس و بازدم متمرکز کنید.
  • بعد از چند بار تنفس، این جمله را با خود تکرار کنید: «من می­خواهم با تمام وجودم به آرامشی بسیار عمیق برسم.»

نکته: حداقل 12 هفته طول می­کشد تا شما بتوانید استرس خود را کنترل کنید؛ پس صبور باشید. انتظار نداشته باشید که با چند روز یا چند هفته اجرای روش­های مدیریت استرس، انسان دیگری شوید و بتوانید به راحتی تنش­های خود را کنترل کنید.

نکته­: توجه داشته باشید که تحت هیچ شرایطی بدون تشخیص و نظر روانپزشک، داروهای مسکن و آرامبخش مصرف نکنید.

افرادی هستند که با کوچکترین محرک دچار استرس­های شدید می­شوند و به دنبال آن ممکن است بعد از وجود استرس مشکلات و بیماری­هایی در آنها بوجود آید. پس بهتر است قبل از قرار گرفتن در موقعیت­های استرس­زا با بکار بردن تکنیک­ های آرامسازی، خواب و خوراک مناسب، برنامهریزی منظم و دقیق، تلقین مثبت و تفریح بجا قدرت کنترل خود را در برابر استرس بالا ببریم.

منبع کتاب: من استرس دارم اما آنرا کنترل می­ کنم از سری کتاب­ های خودیاری نوشته دکتر محمد قهرمانی­ خرم و مریم باباخانی از انتشارات بهار­سبز می ­باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *